Toespraak

Geachte aanwezigen,

Ik wil het op 4 mei eigenlijk niet over corona hebben en tegelijk ontkom ik er niet aan. Ik wil het niet over corona hebben in vergelijking met de Tweede Wereldoorlog en tegelijkertijd ontkom ik er niet aan. Ontkomen wij er geen van allen aan.

Het klopt: er zijn parallellen te trekken, maar laten we deze wél in perspectief zien. Een avondklok, beperkingen en het meer moeten nadenken over hoe we ons bewegen staat in geen verhouding tot wat onze grootouders en ouders in 40-45 moesten doormaken. Toen deden mensen elkaar verschrikkelijke dingen aan. Nu is het een virus dat zich niets aantrekt van welke door ons ingestelde orde dan ook.

We herdenken vandaag alle Nederlandse doden, burgers en militairen, die stierven sinds het uitbreken van de Tweede Wereldoorlog. Mensen die stierven door toedoen van andere mensen. Door geweld, agressie, superioriteitsgevoel, indoctrinatie en ophitsing. Dát herdenken wij vandaag. Dát is dodenherdenking.

Volgens recent onderzoek van het Nationaal Comité 4 en 5 mei vindt  88% van de Nederlandse bevolking het belangrijk dat wij op 4 mei stilstaan bij onze doden. Rituelen als de twee minuten stilte, het leggen van kransen en bloemen, de vlag halfstok, het spelen van de Taptoe of Last Post of ons volkslied worden gewaardeerd. Ze bieden ons houvast. We staan even stil, hoe kort ook …

En waar we bij stil staan is misschien niet eens zo belangrijk: als we maar even stilstaan, even nadenken, even rust … Iedereen vult deze twee minuten voor zichzelf in.

In een steeds sneller wordende wereld, waarin het soms lijkt dat we altijd maar iets moeten vinden, biedt het herdenken van onze doden niet alleen bezinning maar ook verbinding. We kijken immers samen naar een herdenking op televisie, of straks naar de film ‘Stille Getuigen’. We lezen erover in de krant of op internet. We zijn, allemaal tegelijk, twee minuten stil. Samen: in Meierijstad, in Brabant, Nederland en op zo veel meer plekken. We weten: dit nooit meer en dat laten we zien door stil te zijn.

Morgen vieren we onze vrijheid. Een vrijheid die nog steeds anders is dan andere jaren. Een vrijheid die we moeten koesteren en waar we zuinig op moeten zijn. We moeten niet wegkijken, het gesprek aangaan als we dat nodig achten. Soms is dat ontzettend moeilijk, maar die stap zetten is wél belangrijk. We moeten niet goedpraten of accepteren dat er groepen tegenover elkaar komen te staan. We moeten het niet normaal gaan vinden hoe we momenteel soms met elkaar omgaan. Het is belangrijk dat we op onze eigen bescheiden manier onze democratie koesteren, verbeteren en verdedigen: dat ik dat doe, dat u dat doet. Dat we dat samen doen, dat we uitstralen: tot hier en niet verder. Dat zijn we aan elkaar verplicht, aan toekomstige generaties en aan al die doden die wij vandaag herdenken.

Dank voor uw aandacht.

Stille Getuigen

Ook dit jaar is Dodenherdenking anders dan in andere jaren. Grote bijeenkomsten zijn niet toegestaan en dat betekent onder meer dat de voorstelling in de Blauwe Kei in Veghel niet doorgaat.

Film ‘Stille getuigen’

De gemeente Meierijstad besteedt daarom op een andere manier aandacht aan Dodenherdenking. Het script dat voor 2020 door de werkgroep Dodenherdenking Veghel is geschreven wordt verfilmd. Omroep Meierij TV zendt deze film op 4 mei 2021 vanaf 20.15 uur elk uur (gedurende 24 uur) uit na het nieuwsprogramma RondOM. Ook wordt deze film op het YouTube kanaal van de gemeente Meierijstad geplaatst.

De film verhaalt over gebeurtenissen in kamp Kuching in voormalig Nederlands-Indië. In de film is ook een plek voor de ervaringen van een aantal zusters Franciscanessen uit Veghel. Ook zij moesten de ontberingen van het Jappenkamp ondergaan.

Afgelopen weekend zijn de opnames geweest en de film wordt momenteel gemonteerd. We zijn erg benieuwd.

Gedicht: Is herdenken genoeg?

Samen stil te staan,
Dat prachtige moment om acht uur op de 4de mei,
Het geluid van het kind en de vogeltjes.
Het moment is intens en waardevol.

75 jaar geleden en wij herdenken
Ik herdenk, mijn opa die niet ouder werd dan mijn zoon.
Ik heb hem leren kennen door te herdenken.

De vluchteling aangespoeld op een eiland.
Via een lange weg mijn buurman geworden.
Ik heb hem leren kennen door te doen,
door te ontmoeten, te handelen.

Is herdenken genoeg?
Terwijl zoveel mensen op de vlucht zijn.
Er zoveel oordeel en discriminatie is, ook in onze omgeving.
Problemen die ontkend worden.
En de zondebok wordt aangewezen

Is herdenken dan genoeg?

Vieren is feest
Samen eten, samen zijn
Vieren is bevrijding
Bevrijding is kracht,
tot handelen en keuzes maken.

Herdenken en vieren:

Vrijheid, beleven!

© r.hildesheim 2020.

Burgemeesters in oorlogstijd

Burgemeester Herman Verheijen en burgemeester Jan Sassen, tijdgenoten en streekgenoten

Herman Verheijen is vanaf 1936, burgemeester van Erp, waar hij burgemeester Mathias Eliëns opvolgt, die een benoeming heeft gekregen voor de naburige gemeente Veghel.

In 1942 wordt burgemeester Eliëns door de Duitse bezetting ontslagen omdat hij onvoldoende medewerking zou hebben gegeven aan de bezetter. Er wordt een interim benoemd en later in augustus 1943 volgt de benoeming van Jan Sassen, een NSB’er, die zich vooral met handel en NSB propaganda activiteiten heeft bezig gehouden. Lees verder

Stille Tocht & Kranslegging

Ook van de Stille Tocht en de Kranslegging is een film gemaakt. De ceremonie bij de monumenten bestond onder andere uit de taptoe door Marjolein Schellen, een toespraak door burgemeester Van Rooij, de kranslegging, een gedicht door Renske van den Elzen en de groet met de vaan.

Bijzonder was dat de kleindochter van burgemeester Verheijen en haar kleinzoon bloemen legden.

De film is via deze link te bekijken.